W dniach 9-11 stycznia 2026 roku delegacja Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP) udała się do Chicago z okazji obchodów 100-lecia powstania Placówki 90. W skład delegacji weszli: Tadeusz Antoniak - Komendant Naczelny, Jacek Szklarski - wicekomendant Okręgu X SWAP, Bożena Dżoń - II-wiceprezeska Korpusu Pomocniczego Pań przy SWAP oraz Aneta Antoniak - reprezentująca Komitet Smoleńsko-Katyński.

W piątek, 9 stycznia, delegacja spotkała się z nowo wybranym prezesem Kongresu Polonii Amerykańskiej, Hubertem Cioromskim. Rozmowy dotyczyły możliwości zacieśnienia współpracy pomiędzy SWAP a KPA. Komendant Naczelny przypomniał, że SWAP był jednym z założycieli Kongresu Polonii Amerykańskiej. Poruszono m.in. kwestie promocji polskiej historii i wartości, za które polscy żołnierze oddawali życie, a także polsko-amerykańskiej współpracy wojskowej pod hasłem "Za wolność waszą i naszą", symbolizującym braterstwo broni. Delegacja odwiedziła również Copernicus Center - jedno z największych centrów koncertowych w USA, należące do Polonii.

W sobotę delegaci udali się do kościoła św. Jacka, a następnie do Muzeum Polskiego w Ameryce, mieszczącego się w budynku Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego. Mieliśmy okazję poznać prezesa muzeum, Ryszarda Owsianego, kierującego tą zasłużoną instytucją polonijną od 2014 roku. Bogate zbiory muzealne wzbudziły ogromne zainteresowanie zwiedzających. Przewodnik, Sergio Romero - młody Kolumbijczyk, student z Chicago, zafascynowany Polską - w ciekawy sposób przybliżył historię zgromadzonych eksponatów, wśród których znalazły się liczne pamiątki związane z czynem zbrojnym Polonii amerykańskiej podczas I wojny światowej : legitymacje, mundury, naszywki oraz dokumenty. Duża część ekspozycji poświęcona była Ignacemu Janowi Paderewskiemu - wielkiemu przyjacielowi SWAP i fundatorowi Funduszu Inwalidzkiego im. I. J. Paderewskiego.

Podczas zwiedzania Muzeum Polskiego w Ameryce. Od lewej: Jacek Szklarski, Tomasz Dąbrowski, Bożena Dżoń, Aneta Antoniak, Ryszard Owsiany, Sergio Romero. 

Po południu delegacja udała się na cmentarz św. Wojciecha w Niles, gdzie  złożyła kwiaty na grobie Agnieszki Wisły, twórczyni Korpusu Pomocniczego Pań. W roku stulecia założenia Korpusu oraz 100-lecia placówki w Chicago w uroczystościach uczestniczyli także członkowie jej rodziny przybyli z różnych stron Stanów Zjednoczonych.   Były to chwile pełne wzruszeń, podziękowań oraz deklaracji dalszej współpracy na rzecz pielęgnowania pamięci o historii Polski na emigracji. Złożono również kwiaty pod Pomnikiem Katyńskim oraz Pomnikiem Smoleńskim, a także bohaterów z okresu I wojny, w tym Armii Błękitnej.

W niedzielę odbyły się główne uroczystości jubileuszowe. Rozpoczęły się one Mszą Świętą w kościele Świętej Trójcy na tzw. "Trójcowie", jednej z najstarszych polskich parafii w Chicago. W wydarzeniu uczestniczyły liczne delegacje organizacji polonijnych - zarówno tych z długą tradycją, jak i młodszych np. grupy rekonstrukcyjne, a także zuchy, harcerze, dzieci z polskich szkół. 

Prezydent RP Karol Nawrocki wystosował specjalny list z okazji jubileuszu, który został odczytany podczas uroczystości przez konsul generalną RP w Chicago, panią Reginę Jurkowską. Następnie komendant Placówki 90 SWAP Andrzej Janczak, przedstawił najważniejszych gości. 

Przemawiał również Komendant Naczelny SWAP, kol. Tadeusz Antoniak, który odczytał list skierowany przez Attaché Obrony z Waszyngtonu, gen. Krzysztofa Nolberta, a następnie w swoim przemówieniu podkreślił, że żołnierze, którzy założyli SWAP, odegrali ogromną rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości, a dzisiejszym zadaniem organizacji jest krzewienie pamięci o ich poświęceniu. Kolejno głos zabrała wiceprezeska KPP kol. Bożena Dżoń, która pozdrowiła gości i podziękowała za zaproszenie oraz odczytała list wystosowany specjalnie na tę uroczystość przez prezeskę KPP Panią Helenę Knapczyk.

List gratulacyjny w imieniu prof. Rafała Reczka, dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu odczytała koordynator Przystanku Historia IPN w Chicago Pani Helena Sołtys. Na ręce komendanta Placówki 90. Pana Andrzeja Janczaka wpłynęły także gratulacje i podziękowania za współpracę od koordynatora Przystanku Historia IPN w Chicago odczytane przez panią Bernadettę Manturo. 

Rys historyczny placówki oraz historię życia i służby dla Polski  Agnieszki Wisły  przedstawił historyk i członek Placówki 90, Artur Stąsiek.

Po części oficjalnej odbyła się ceremonia odznaczeń. Oznaczeni zostali najbardziej aktywni członkowie Pl. 90, na czele z komendantem Andrzejem Janczakiem oraz wicekomendantem Tomaszem Dąbrowskim - Miecze Hallerowskie, oraz historyk placówki kol. Artur Sąsiek - Medal Pamiątkowy 100-lecia SWAP. 

Niestety, ze względu na stan zdrowia na uroczystości nie dotarła najstarsza członkini SWAP a zarazem Pl. 90 kol. Zofia Biernadska - 103 lata, która również została odznaczona Mieczami Hallerowskimi.

Na zakończenie Naczelny Komendant w towarzystwie Komendanta Pl. 90. Oraz wicekomendanta Okręgu 10 SWAP, kol. Jacka Szklarskiego odznaczyli szereg działaczy z różnych organizacji polonijnych, w tym księży i siostry zakonne, którzy na przestrzeni wielu lat współpracowali ze SWAP i przyczynili się do jego popularyzacji i rozwoju. 

Red. Aneta Antoniak
Fot. A. Antoniak i W. Adamski, A. Baraniak 
 

PRZEJDŹ DO STRONY GŁÓWNEJ SWAP